การเสริมสร้างแรงจูงใจในการดูแลตนเองเมื่อมีภาวะสมองเสื่อม (Dementia)
ภาวะสมองเสื่อมเป็นความเสื่อมถอยของสมองอย่างผิดปกติในด้าน ความจำบกพร่อง(Memory Impairment) ความสามารถทางสติปัญญา(Cognition) ความผิดปกติด้านพฤติกรรม โดยความผิดปกติดังกล่าวมีเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ ทำให้เกิดผลกระทบต่อภาวะสุขภาพและการดำเนินชีวิต ซึ่งผู้ดูแลต้องตระหนักเพราะเป็นปัญหาที่ซับซ้อนต้องอาศัยความรู้ ความชำนาญ เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ในระยะสั้นและระยะยาวตลอดจนพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อม ครอบครัวและผู้ดูแลต่อไป
ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มักมีปัญหาภาวะสมองเสื่อม โดยพบเมื่ออายุมากกว่า 70 ปี มักมีพฤติกรรมดังนี้คือ ทำงานที่เคยทำได้ช้าลง เหนื่อยง่ายขึ้น หลงลืม พูดซ้ำๆ ถามบ่อยๆ ทำของหายบ่อยๆ เรียกชื่อคน สิ่งของ สถานที่ผิดๆถูกๆ เงียบเฉย ไม่ค่อยพูด เดินวุ่นวายในบ้าน เป็นต้น
หากมีภาวะสมองเสื่อมรุนแรงขึ้นจะทำให้เกิดปัญหาต่างๆตามมาเช่น หลงทาง กลับบ้านไม่ถูก หนีหายไปจากบ้าน หงุดหงิดง่าย ทะเลาะกับคนข้างๆ โดยไม่สมเหตุสมผล มีความเชื่อที่ผิดแปลกไป เห็นภาพหลอน ทำร้ายตนเองหรือคนรอบข้าง
บทบาทของผู้ดูแลผู้ป่วยที่มีภาวะสมองเสื่อม
1.มีความสามารถในการประเมินการทำหน้าที่ต่างๆของร่างกาย โดยเน้นด้านการทำกิจวัตรประจำวัน
2.มีความเข้าใจภาวะอารมณ์และจิตใจของผู้ป่วย
3.มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับอาหารโดยการปรับเปลี่ยนสูตรอาหารและเลือกผลิตภัณฑ์อาหารเสริมได้เหมาะสมกับผู้ป่วย
4.มีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนเช่น
- การป้องกันการพลัดตกหกล้ม
- การออกกำลังกาย
- การป้องกันการสำลัก
- การดูแลผู้ป่วยติดเตียงหรือช่วยเหลือตนเองไม่ได้
- การป้องกันการเกิดแผลกดทับ
- การฝึกกระบวนการคิดและสติปัญญา
การเสริมสร้างแรงจูงใจในการดูแลตนเองในผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อม
1.ให้ผู้ป่วยรู้สึกว่าปัญหานั้นแก้ไขและควบคุมได้ โดยเน้นการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเพื่อแก้ปัญหาความเจ็บป่วย โดยการเปิดใจในการรับฟังปัญหา ความมีสัมพันธภาพที่ไว้วางใจ โดยคาดหวังถึงผลที่ตามมาจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในทางที่ดีขึ้น
2.การปรับแนวคิดในการตัดสินใจเลือกว่าจะทำอะไรบ้าง โดยการนำเสนอข้อมูลประกอบการตัดสินใจ เสนอข้อดีข้อเสียเพื่อให้ผู้ป่วยได้เลือกตัดสินใจด้วยตนเอง โดยการกำหนดเป้าหมายในการดูแลตนเองตามที่เป็นจริง
3.การลงมือปฏิบัติเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมและมีการตรวจวัดผลการปฏิบัติตามที่เป็นจริง
เมื่อฉันทราบว่าตนเองมีความผิดปกติทางกระบวนการคิดและความจำบ่อยๆครั้งเช่น ฉันมีอาการหลงลืม มีพฤติกรรมที่ผิดปกติทั้งที่อายุ 50 ปีต้นๆ มีการทะเลาะกับคนในบ้านบ่อยๆ ไม่หลับไม่นอนหลายวัน มีอาการไข้ ไอ ตัวร้อนบ่อยๆ ส่งผลให้บุคคลรอบข้างในครอบครัวเกิดความคับข้องใจ ไม่เข้าใจ วิตกกังวล และเครียดตามมา
ถึงแม้ว่าปัญหาภาวะสมองเสื่อมไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้แต่การดูแลตนเองแบบองค์รวมทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจจะช่วยให้ปัญหาของภาวะสมองเสื่อมชะลออาการลงได้
สนใจบทความอื่นๆเกี่ยวกับหัวใจติดตามอ่านได้ที่ healthybestcare.com